Bộ Chính trị vừa ban hành Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 20/7/2026 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy vai trò của các hội quần chúng trong giai đoạn phát triển mới. Đây được xem là định hướng quan trọng nhằm đổi mới toàn diện tổ chức và phương thức hoạt động của các hội theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tự chủ, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với các hội quần chúng.
Theo Chỉ thị, các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và các hội quần chúng cần tiếp tục quán triệt, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của các hội trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng phải gắn với việc tạo điều kiện để các hội phát huy tính chủ động, sáng tạo, tập hợp và phát huy sức mạnh của các tầng lớp nhân dân trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển đất nước.
Một trong những yêu cầu trọng tâm của Chỉ thị là các hội phải hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích; phát huy nguyên tắc tự nguyện, tự quản, tự bảo đảm kinh phí và tự chịu trách nhiệm theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và điều lệ hội. Nhà nước sẽ thực hiện hỗ trợ kinh phí trên cơ sở các nhiệm vụ cụ thể được Đảng và Nhà nước giao, thay vì hỗ trợ theo cơ chế bao cấp như trước đây.
Đáng chú ý, Chỉ thị yêu cầu khắc phục tình trạng hành chính hóa hoạt động hội, tổ chức các phong trào mang tính hình thức, dàn trải, thiếu hiệu quả. Các hội cần nâng cao năng lực tự chủ, minh bạch trong quản trị, tăng cường trách nhiệm giải trình và xây dựng mô hình hoạt động thực chất, đáp ứng nhu cầu của hội viên và yêu cầu phát triển của xã hội.
Việc thành lập, duy trì tổ chức hội phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhu cầu chính đáng của quần chúng, phù hợp với chủ trương của Đảng, quy định của pháp luật, tôn chỉ hoạt động và khả năng tự chủ về tài chính. Đặc biệt, Chỉ thị nhấn mạnh không tổ chức hệ thống hội từ Trung ương đến cơ sở khi không thực sự cần thiết, nhằm tránh chồng chéo, cồng kềnh và lãng phí nguồn lực.
Bộ Chính trị cũng yêu cầu phân định rõ giữa các hội quần chúng nói chung với các hội được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ để xây dựng cơ chế quản lý, chính sách hỗ trợ phù hợp, bảo đảm phát huy đúng vai trò, chức năng của từng loại hình hội.
Đối với công tác quản lý nhà nước, Chỉ thị đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; khắc phục tình trạng buông lỏng quản lý và xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng danh nghĩa hội để trục lợi hoặc thực hiện các hoạt động trái quy định của pháp luật.
Về cơ chế tài chính, Chỉ thị định hướng đổi mới theo nguyên tắc Nhà nước hỗ trợ căn cứ vào nhiệm vụ được giao, sản phẩm đầu ra và hiệu quả hoạt động. Đồng thời, mở rộng cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng và đấu thầu cung cấp dịch vụ công đối với các nhiệm vụ phục vụ lợi ích công, tạo điều kiện để các hội phát huy năng lực chuyên môn và đóng góp nhiều hơn cho xã hội.
Bên cạnh đó, Chỉ thị cũng khuyến khích xây dựng cơ chế thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân và lực lượng trẻ có năng lực, uy tín, tâm huyết tham gia công tác hội, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động và tăng cường nguồn lực trí tuệ cho các tổ chức hội.
Đối với những hội hoạt động không hiệu quả, không còn phù hợp với yêu cầu thực tiễn hoặc vi phạm quy định của pháp luật, Bộ Chính trị yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền kịp thời rà soát, chấn chỉnh, sắp xếp, củng cố hoặc đình chỉ hoạt động, giải thể theo đúng quy định.
Việc ban hành Chỉ thị số 11-CT/TW được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của các hội quần chúng trong thời kỳ phát triển mới. Với định hướng tinh gọn, tự chủ, minh bạch và gắn chặt với hiệu quả hoạt động, các hội sẽ có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò tập hợp trí thức, chuyên gia, doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân, tham gia thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và cung cấp các dịch vụ phục vụ lợi ích công, góp phần xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững.
